Các rối loạn tăng sắc tố mắc phải

Liệu pháp laser

Các rối loạn tăng sắc tố liên quan đến sự lắng đọng melanin ở trung bì (ví dụ: bớt Ota, bớt Hori) thường không đáp ứng với các liệu pháp điều trị tại chỗ nhưng có thể đạt hiệu quả tốt với liệu pháp laser 26. Đặc biệt, laser xung ngắn (Q-switched) (ví dụ: Nd:YAG 1064 nm Q-switched) và laser picosecond được sử dụng rộng rãi cho bệnh nhân có làn da sẫm màu nhờ bước sóng dài và thời gian xung ngắn, giúp điều trị an toàn.

Việc sử dụng laser để điều trị các rối loạn tăng sắc tố cụ thể được thảo luận riêng. (Xem “Liệu pháp laser và ánh sáng trong điều trị tăng sắc tố da”.)

TÓM TẮT

Sinh lý bệnh – Trong hầu hết các trường hợp, tăng sắc tố da do sự tăng sinh tổng hợp và lắng đọng melanin (hypermelanosis) ở biểu bì và/hoặc trung bì. Tăng sắc tố biểu bì là kết quả của tình trạng dư thừa melanin ở lớp đáy và lớp trên đáy của da do tăng sản xuất melanin. Những bất thường này có thể do cả yếu tố mắc phải và yếu tố di truyền. (Xem ‘Sinh lý bệnh của tăng sắc tố’ ở dưới.)

Đánh giá và chẩn đoán bệnh nhân – Việc chẩn đoán hầu hết các rối loạn tăng sắc tố chủ yếu dựa trên lâm sàng. Đánh giá ban đầu bao gồm khai thác bệnh sử chi tiết và thăm khám da toàn diện. Việc tìm hiểu tiền sử gia đình có thể giúp xác định rối loạn này là mắc phải hay di truyền. Thăm khám da nên được thực hiện dưới ánh sáng thường và đèn Wood. Các thông số lâm sàng quan trọng bao gồm:

• Phạm vi vùng bất thường sắc tố
• Sắc độ màu
• Hình thái của từng tổn thương
• Phân bố (khu trú hay lan tỏa)
• Đặc điểm hình thái (dạng đường, dạng lưới, không có đặc điểm hình thái)
• Ổn định hay tiến triển
• Mối liên quan với viêm/tổn thương da

Quy trình tiếp cận chẩn đoán dựa trên bệnh sử và các thông số lâm sàng được trình bày trong hình (Sơ đồ 1). (Xem ‘Đánh giá và chẩn đoán bệnh nhân’ ở dưới.)

Các rối loạn cụ thể – Đặc điểm của các rối loạn cụ thể và cách đánh giá đã được mô tả ở trên. (Xem ‘Tăng sắc tố khu trú’, ‘Khởi phát ở trẻ em/vị thành niên’, ‘Khởi phát ở người trưởng thành’, ‘Tăng sắc tố có đặc điểm hình thái’ và ‘Tăng sắc tố lan tỏa không có đặc điểm hình thái’ ở dưới.)

Điều trị – Điều trị tăng sắc tố da là một thách thức do tính chất mãn tính, dai dẳng và dễ tái phát. Phương pháp quản lý bao gồm loại bỏ các yếu tố khởi phát, bảo vệ da khỏi tia cực tím và ánh sáng nhìn thấy, ngụy trang bằng mỹ phẩm và nhiều phương pháp giảm sắc tố khác nhau, bao gồm các thuốc làm sáng da tại chỗ và liệu pháp laser. (Xem ‘Nguyên tắc điều trị chung’ ở dưới.)