TÓM TẮT
Thuật ngữ – Viêm tai giữa cấp (AOM) được định nghĩa là tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính của dịch trong tai giữa; cần phân biệt AOM với viêm tai giữa tiết dịch (OME) – tình trạng có dịch trong tai giữa nhưng không nhiễm trùng. (Xem ‘Thuật ngữ’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng – Các triệu chứng của AOM ở trẻ em bao gồm đau tai, dụi tai, giảm thính lực, chảy mủ tai và sốt nhẹ. Đau tai là than phiền phổ biến nhất, nhưng không phải lúc nào cũng xuất hiện. Trẻ nhỏ mắc AOM có thể biểu hiện bằng các triệu chứng không điển hình (ví dụ: sốt, quấy khóc, ngủ không yên giấc, bỏ bú, nôn, tiêu chảy). (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
Trẻ có biến chứng của AOM có thể xuất hiện các dấu hiệu liên quan đến biến chứng đó (ví dụ: sưng nề sau tai và đẩy loa tai ra ngoài, các triệu chứng tiền đình, tổn thương dây thần kinh sọ, dấu hiệu màng não, các dấu hiệu thần kinh khu trú). (Xem ‘Biến chứng của AOM’ ở dưới.)
Thăm khám – Soi tai (otoscopy) là bắt buộc để chẩn đoán AOM. Cần đánh giá từng phần tư của màng nhĩ (hình 2) để xác định vị trí, độ di động, độ trong suốt, màu sắc và các dấu hiệu khác. Màng nhĩ phồng (hình 4) là dấu hiệu điển hình của AOM và giúp phân biệt AOM với OME (bảng 1). (Xem ‘Đánh giá qua soi tai’ ở dưới.)
Chẩn đoán – Chẩn đoán lâm sàng AOM có thể được xác lập ở trẻ có màng nhĩ phồng (hình 4) hoặc màng nhĩ thủng kèm theo chảy mủ tai cấp tính, sau khi đã loại trừ viêm tai ngoài. (Xem ‘Chẩn đoán lâm sàng’ ở dưới.)
Trong một số rất ít trường hợp, chẩn đoán lâm sàng AOM có thể được đưa ra ở trẻ không có màng nhĩ phồng hoặc không chảy mủ tai cấp tính nếu có dịch tai giữa và các dấu hiệu xác định khác của viêm cấp tính (ví dụ: hình A trong hình 5). (Xem ‘Chẩn đoán lâm sàng’ ở dưới.)
Việc chẩn đoán căn nguyên không cần thiết trong hầu hết các trường hợp AOM vì liệu pháp kháng sinh thường được chọn theo kinh nghiệm. Chỉ định chọc dò màng nhĩ để chẩn đoán căn nguyên khi trẻ có trạng thái nhiễm độc, suy giảm miễn dịch hoặc thất bại với các đợt điều trị kháng sinh trước đó. (Xem ‘Chẩn đoán căn nguyên’ ở dưới.)
Chẩn đoán phân biệt – Cần cân nhắc chính trong chẩn đoán phân biệt AOM là viêm tai giữa tiết dịch (OME). Trong AOM, màng nhĩ thường phồng và thường có màu trắng hoặc vàng nhạt; có thể quan sát thấy mủ phía sau màng nhĩ (hình 4). Trong OME, màng nhĩ có thể co lõm (hình 6) hoặc ở vị trí trung tính và thường có màu hổ phách, xám hoặc xanh (hình 9A-B); có thể thấy các bong bóng khí hoặc mức hơi-dịch phía sau màng nhĩ (hình 8). (Xem ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)