TÓM TẮT
Thông báo chẩn đoán – Sau khi xác nhận thai chết, cần thông báo cho cặp vợ chồng một cách nhanh chóng, thấu cảm và thẳng thắn, trong một không gian riêng tư để cha mẹ có thể tự do biểu lộ cảm xúc. (Xem thêm ‘Thông báo chẩn đoán thai chết lưu’ ở dưới.)
Thời điểm khởi phát chuyển dạ – Không nên hối thúc cha mẹ quyết định thời điểm sinh nếu không có các vấn đề y khoa nghiêm trọng ở người mẹ. Trong đa số các trường hợp, chuyển dạ tự nhiên sẽ bắt đầu trong vòng một đến hai tuần sau khi thai chết. Tuy nhiên, việc chờ đợi chuyển dạ tự nhiên làm tăng nguy cơ rối loạn đông máu, đặc biệt nếu thai chết lưu trong tử cung nhiều tuần. (Xem thêm ‘Thời điểm’ ở dưới.)
Nong cổ tử cung, hút thai và khởi vận chuyển dạ
- Trước 24 tuần thai – Chúng tôi gợi ý thực hiện nong và hút thai thay vì khởi vận bằng misoprostol nếu có bác sĩ có đủ chuyên môn kỹ thuật phù hợp (Khuyến cáo 2C). Trong trường hợp không có chuyên gia kỹ thuật, misoprostol sẽ được sử dụng để khởi vận. (Xem thêm ‘Thai chết trước khoảng 24 tuần’ ở dưới.)
- Sau 24 tuần thai – Ở những bệnh nhân có cổ tử cung thuận lợi (điểm Bishop ≥ 6), chúng tôi gợi ý khởi vận chuyển dạ bằng oxytocin liều chuẩn thay vì misoprostol (Khuyến cáo 2C). Với bệnh nhân có cổ tử cung không thuận lợi, chúng tôi sử dụng misoprostol đặt âm đạo trước khi dùng oxytocin (không dùng đồng thời). Nhiều phác đồ hiệu quả đã được mô tả. (Xem thêm ‘Thai chết sau khoảng 24 tuần’ và ‘Các phương pháp tiếp cận thay thế’ ở dưới.)
Một phác đồ hợp lý khác cho thai kỳ từ 24 đến 28 tuần là phối hợp mifepristone và misoprostol. (Xem thêm ‘Các phương pháp tiếp cận thay thế’ ở dưới.)
- Bệnh nhân có tiền sử mổ lấy thai – Chúng tôi khuyến khích bệnh nhân thai chết trong tử cung có tiền sử một hoặc hai lần mổ lấy thai đoạn dưới nên thử sinh ngả âm đạo. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ thực hiện mổ lấy thai lần nữa nếu bệnh nhân lựa chọn phương pháp này sau khi được tư vấn về lợi ích và rủi ro của cả hai cách tiếp cận. Nếu cổ tử cung không thuận lợi trong tam cá nguyệt thứ ba, ưu tiên của chúng tôi là sử dụng phương pháp cơ học để làm chín cổ tử cung, sau đó khởi vận bằng oxytocin. Đối với thai chết trong tam cá nguyệt thứ hai ở bệnh nhân có một hoặc hai vết mổ ngang đoạn dưới tử cung, misoprostol là một lựa chọn thay thế chấp nhận được cho các phương pháp làm chín cổ tử cung cơ học vì nguy cơ vỡ tử cung, mặc dù có tăng so với mức nền, nhưng vẫn ở mức thấp. (Xem thêm ‘Tiền sử mổ lấy thai’ ở dưới.)
Chăm sóc tại phòng sinh
- Cha mẹ nên được trao quyền lựa chọn xem và bế con. Việc thiết lập kết nối vật lý hoặc hình ảnh với em bé giúp cha mẹ đối diện với sự thật về cái chết và giúp ngăn ngừa sự thu mình về mặt cảm xúc sau mất mát. (Xem thêm ‘Hỗ trợ cha mẹ kết nối và chia ly với con’ ở dưới.)
- Hỗ trợ tâm lý bao gồm việc giao tiếp thấu cảm, trung thực giữa cha mẹ và nhân viên y tế, trong đó ghi nhận các nhu cầu đặc thù và tập quán văn hóa của từng cặp vợ chồng cũng như nhu cầu khác nhau của mỗi người cha, người mẹ. Mỗi người có cách đối diện với nỗi đau và thời gian hồi phục khác nhau. (Xem thêm ‘Hỗ trợ tâm lý’ ở dưới.)
Chăm sóc sau sinh
- Bệnh nhân cần được thông báo về khả năng rò sữa và căng tức vú sau sinh, đồng thời được tư vấn các biện pháp phòng ngừa và lựa chọn chăm sóc hậu sản tại khoa sản hoặc khu vực khác trong bệnh viện. (Xem thêm ‘Căng tức vú sau thai chết lưu’ và ‘Sắp xếp hậu sản’ ở dưới.)
- Sau khi sinh con chết lưu, cha mẹ mô tả có 6 “đặc điểm” mà họ mong đợi ở người chăm sóc: hỗ trợ tiếp xúc và chia ly với con, hỗ trợ trong lúc hỗn loạn, hỗ trợ khi tang chế, giải thích về nguyên nhân thai chết, tổ chức chăm sóc chu đáo và thấu hiểu bản chất của nỗi đau. (Xem thêm ‘Các nguyên tắc chung’ ở dưới.)
- Bệnh viện cần có quy trình rõ ràng về việc xử lý thi hài thai lưu từ đơn vị sinh. Việc xây dựng một danh sách kiểm tra (checklist) cho từng bước là rất hữu ích. (Xem thêm ‘Xử lý thai lưu’ ở dưới.)
- Các chuyên gia tư vấn tâm lý có thể hỗ trợ cha mẹ trong quá trình quyết định xử lý thi hài và làm giấy chứng sinh/khai tử cho thai chết. (Xem thêm ‘Xử lý thai lưu’ và ‘Giấy chứng tử’ ở dưới.)
- Duy trì liên lạc thường xuyên với bệnh nhân sau khi xuất viện giúp đánh giá trạng thái tâm lý, tầm soát các dấu hiệu trầm cảm và quyết định xem có cần chuyển tuyến chuyên khoa hay không. Sự mất mát có thể khởi phát hoặc làm trầm trọng thêm ý định tự tử và các rối loạn tâm thần như đau buồn phức tạp, trầm cảm nặng, rối loạn lo âu và rối loạn stress sau sang chấn (PTSD). (Xem thêm ‘Chăm sóc sau xuất viện’ và ‘Nỗi đau và sự mất mát’ ở dưới.)
Tự thiết – Khám nghiệm tử thi được khuyến khích vì nguyên nhân thai chết, và từ đó là nguy cơ tái phát, có thể không thể xác định được nếu thiếu xét nghiệm giải phẫu bệnh thai và nhau. (Xem thêm ‘Thảo luận về tự thiết’ ở dưới.)
Nguy cơ tái phát – Đối với những bệnh nhân nguy cơ thấp gặp tình trạng thai chết không rõ nguyên nhân, nguy cơ tái phát là khoảng 8 đến 11 trên 1000 ca sinh, và hầu hết các trường hợp này xảy ra trước hạn; tỷ lệ tái phát khi thai đủ tháng là 1,8 trên 1000 ca sinh. Thai kỳ tiếp theo có nguy cơ gặp biến chứng nhau bong non, sinh non và trẻ nhỏ hơn so với tuổi thai (SGA). (Xem thêm ‘Nguy cơ tái phát’ ở dưới.)
Kế hoạch cho thai kỳ tương lai – Việc mang thai sau một lần thai chết lưu nên được trì hoãn cho đến khi cha mẹ cảm thấy họ đã đạt được sự ổn định về tâm lý sau mất mát. Quá trình này thường kéo dài từ 6 đến 12 tháng. Một lần thăm khám tiền thụ thai là rất hữu ích để xem xét lại các phát hiện liên quan đến lần thai chết trước đó, từ đó lập kế hoạch chăm sóc và quản lý cho những thai kỳ tương lai. (Xem thêm ‘Lập kế hoạch cho các thai kỳ tương lai’ ở dưới.)