Ngáy ở người lớn

TÓM TẮT

Định nghĩa – Ngáy là âm thanh phát ra do sự rung động của các mô mềm vùng đường hô hấp trên trong khi ngủ. Ngáy thường xuyên phổ biến ở người trưởng thành, và ngáy thỉnh thoảng xảy ra ở hầu hết mọi người. Ngáy có thể là dấu hiệu của một tình trạng làm tăng sức cản đường hô hấp trên, hoặc có thể xảy ra độc lập. (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Đánh giá và chẩn đoán – Mục đích chính của việc đánh giá bệnh nhân ngáy là để xác định hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA), vốn liên quan đến tình trạng buồn ngủ quá mức vào ban ngày và các bệnh lý đồng mắc về tim mạch. Nếu không phát hiện OSA, việc đánh giá tình trạng ngáy có thể tìm ra các nguyên nhân có thể điều trị được như béo phì, phì đại amidan, lệch vách ngăn mũi hoặc nghẹt mũi mạn tính. (Xem thêm phần ‘Đánh giá’ ở dưới.)

Xử trí

• Cho tất cả bệnh nhân – Nên khuyến khích các liệu pháp bảo tồn cho tất cả bệnh nhân ngáy. Các biện pháp này bao gồm:
  • Cai thuốc lá.
  • Giảm cân.
  • Tránh uống rượu vài giờ trước khi đi ngủ.
  • Nằm nghiêng khi ngủ (sơ đồ 1).
  (Xem thêm phần ‘Tiếp cận bảo tồn’ ở dưới.)
• Nhóm bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp bảo tồn
  • Đối với bệnh nhân nghẹt mũi mạn tính, chúng tôi đề nghị dùng thử glucocorticoid xịt mũi (Khuyến cáo 2C). Những bệnh nhân có đáp ứng có thể đạt được lợi ích từ việc điều trị bằng glucocorticoid xịt mũi kéo dài. (Xem thêm phần ‘Glucocorticoid xịt mũi trong điều trị nghẹt mũi mạn tính’ ở dưới.)
  • Với những bệnh nhân vẫn tiếp tục ngáy dù đã điều trị bảo tồn và cải thiện tình trạng nghẹt mũi, chúng tôi đề nghị dùng thử dụng cụ nong mũi ngoài (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm phần ‘Dụng cụ nong mũi’ ở dưới.)
  • Phẫu thuật mũi không được khuyến cáo cho hầu hết bệnh nhân ngáy không kèm OSA. Ngoại trừ những trường hợp có tắc nghẽn giải phẫu rõ rệt (ví dụ: lệch vách ngăn mũi). (Xem thêm phần ‘Phẫu thuật mũi’ ở dưới.)
  • Đối với bệnh nhân vẫn ngáy dù đã áp dụng cả liệu pháp bảo tồn và các can thiệp cải thiện thông thoáng mũi, chúng tôi đề nghị dùng thử dụng cụ điều chỉnh hàm (oral appliance) (Khuyến cáo 2C). Dụng cụ này cần được thực hiện bởi bác sĩ nha khoa có kinh nghiệm điều trị các rối loạn hô hấp liên quan đến giấc ngủ. (Xem thêm phần ‘Dụng cụ điều chỉnh hàm’ ở dưới.)

Vai trò hạn chế của phẫu thuật vòm miệng – Các phương pháp phẫu thuật vòm miệng khác chỉ nên được xem là lựa chọn cuối cùng cho những bệnh nhân không muốn điều trị cơ học kéo dài (như dùng dụng cụ điều chỉnh hàm) và vẫn tiếp tục ngáy dù đã điều trị bảo tồn cũng như cải thiện thông thoáng mũi (sơ đồ 1). Cần thông báo cho bệnh nhân rằng tình trạng cải thiện ban đầu của chứng ngáy thường không duy trì được lâu dài. (Xem thêm phần ‘Phẫu thuật vòm miệng’ ở dưới.)