Chảy máu âm đạo – âm hộ ở trẻ em và trẻ vị thành niên: Đánh giá

TÓM TẮT

Nguyên nhân – Các nguyên nhân gây chảy máu âm đạo ở trẻ em và thanh thiếu niên bao gồm (xem ‘Nguyên nhân’ ở dưới):

Chấn thương – Mặc dù cần xem xét khả năng bị xâm hại tình dục, nhưng hầu hết các chấn thương kín gây chảy máu âm đạo là do vô ý. Ngược lại, đa số các trường hợp lạm dụng hoặc tấn công tình dục ở trẻ em không gây ra chấn thương hoặc chảy máu cơ quan sinh dục. Đặc biệt, lâm sàng cần thận trọng để không nhầm lẫn lichen xơ hóa (LS) (hình 4) với xâm hại tình dục. (Xem ‘Chấn thương kín’ ở dưới và “Chấn thương vùng yên ngựa ở trẻ em: Đánh giá và xử trí”, phần ‘Các dấu hiệu gợi ý lạm dụng trẻ em’ và “Đánh giá xâm hại tình dục ở trẻ em và thanh thiếu niên”, phần ‘Chẩn đoán phân biệt’ và ‘Lichen xơ hóa’ ở dưới.)

Chấn thương âm đạo xuyên thấu có thể gây xuất huyết đe dọa tính mạng, tổn thương trực tràng hoặc viêm phúc mạc. Cần cân nhắc khả năng tổn thương trong âm đạo ngay cả khi các tổn thương vùng tầng sinh môn quan sát được là nhẹ (xem ‘Chấn thương âm đạo xuyên thấu’ ở dưới). Những bệnh nhân có chấn thương âm đạo xuyên thấu mà không có cơ chế gây chấn thương hợp lý hoặc do tấn công tình dục cũng cần được thu thập bằng chứng pháp y và báo cáo. (Xem “Đánh giá xâm hại tình dục ở trẻ em và thanh thiếu niên” và “Đánh giá và xử trí nạn nhân bị tấn công tình dục ở người trưởng thành và thanh thiếu niên tại khoa cấp cứu”.)

Bệnh nhân chưa có kinh nguyệt – Chảy máu do rút hormone ở trẻ sơ sinh, dị vật, viêm âm hộ âm đạo do nhiễm Streptococcus pyogenes (liên cầu beta-tan nhóm A) hoặc các loài Shigella, và sa niệu đạo (hình 5) là những nguyên nhân gây chảy máu âm đạo thường gặp. Mặc dù chảy máu không phổ biến, nhưng xuất huyết dưới da (purpura), giãn mao mạch và khối máu tụ thường xảy ra ở bệnh nhân lichen xơ hóa (LS) (hình 2, hình 3 và hình 4) và có thể bị nhầm lẫn với xâm hại tình dục. (Xem ‘Các tình trạng thường gặp’ ở dưới.)

Các nguyên nhân gây chảy máu âm đạo ít gặp trước khi có kinh nguyệt bao gồm dậy thì sớm, suy giáp, u máu và u nhú trong âm đạo, sùi mào gà, tiếp xúc với estrogen ngoại sinh và cắt bộ phận sinh dục nữ. Chảy máu âm đạo lành tính trước tuổi dậy thì là một chẩn đoán loại trừ. (Xem ‘Các tình trạng ít gặp’ ở dưới.)

Các bệnh lý ác tính cơ quan sinh dục đe dọa tính mạng như u xoang nội bì và sarcoma cơ vân (bao gồm sarcoma botryoides) của âm đạo là rất hiếm; chúng hầu như chỉ xuất hiện ở bệnh nhân <3 tuổi. (Xem ‘Ác tính đường sinh dục’ ở dưới.)

Bệnh nhân đã có kinh nguyệt – Đối với bệnh nhân đã có kinh nguyệt bị chảy máu âm đạo, các vấn đề cấp bách nhất là xác định bệnh nhân có mang thai hay không và xử trí sốc mất máu nếu cần thiết. (Xem “Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán mang thai sớm” và “Tiếp cận người trưởng thành bị chảy máu âm đạo tại khoa cấp cứu”, phần ‘Tiếp cận chẩn đoán, xử trí ban đầu và định hướng điều trị’.)

Ở thanh thiếu niên không mang thai, bác sĩ lâm sàng cần phân biệt kinh nguyệt bình thường với các nguyên nhân gây chảy máu bất thường do nội tiết, nhiễm trùng, huyết học và các nguyên nhân khác. (Xem ‘Các tình trạng không liên quan đến mang thai’ ở dưới và “Chảy máu tử cung bất thường ở thanh thiếu niên: Đánh giá và tiếp cận chẩn đoán”.)

Việc xử trí cấp cứu cho thanh thiếu niên và người trưởng thành đã có kinh nguyệt bị chảy máu âm đạo được trình bày chi tiết riêng biệt (sơ đồ 2). (Xem “Tiếp cận người trưởng thành bị chảy máu âm đạo tại khoa cấp cứu”.)

Tiếp cận chẩn đoán cho bệnh nhân chưa có kinh nguyệt – Quy trình tiếp cận chẩn đoán chảy máu âm hộ âm đạo ở bệnh nhân chưa có kinh nguyệt được cung cấp trong sơ đồ (sơ đồ 1). Ở nhiều trẻ chưa có kinh nguyệt, kết quả khám thực thể sẽ cung cấp hoặc gợi ý chẩn đoán. Đánh giá nội tiết được chỉ định cho những bệnh nhân có các dấu hiệu sớm hoặc trình tự dậy thì bất thường (hình 2). (Xem ‘Bệnh nhân chưa có kinh nguyệt’ ở dưới.)

Nếu khám lâm sàng không đưa ra chẩn đoán và không có dấu hiệu dậy thì, cần thực hiện nuôi cấy âm đạo để tìm nhiễm trùng vi khuẩn (thường do Streptococcus nhóm A hoặc các loài Shigella). Ở những bệnh nhân có chỉ định phù hợp (ví dụ: khả năng cao bị xâm hại tình dục qua khai thác bệnh sử, có dấu hiệu xâm nhập cơ quan sinh dục, tiết dịch mủ dù kết quả nuôi cấy vi khuẩn âm đạo âm tính hoặc dương tính), cũng cần thực hiện xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nếu kết quả âm tính, bệnh nhân nên được chuyển đến phẫu thuật viên chuyên khoa sản nhi để nội soi âm đạo nhằm tìm dị vật, chấn thương, u máu và các khối u. (Xem ‘Đánh giá chẩn đoán’ ở dưới.)