Các yếu tố nguy cơ của hen suyễn

TÓM TẮT

Các yếu tố tiền sản và chu sinh

Nhiều yếu tố tiền sản và chu sinh (ví dụ: tuổi mẹ, hút thuốc, chế độ ăn uống và sử dụng thuốc) được cho là có liên quan đến sự phát triển hen phế quản ở trẻ em, mặc dù các dữ liệu hiện còn mâu thuẫn. (Xem ‘Các yếu tố tiền sản và chu sinh’ và ‘Tiếp xúc với khói thuốc lá của mẹ trong thời kỳ tiền sản’ ở dưới.)

Các bằng chứng tích lũy cho thấy có mối liên hệ giữa tình trạng thiếu hụt vitamin D ở mẹ và nguy cơ hen phế quản ở trẻ em. Việc bổ sung vitamin D liều cao trong thời kỳ mang thai dường như làm giảm nguy cơ khò khè/hen phế quản ở giai đoạn sớm của cuộc đời, nhưng không có tác dụng phòng ngừa hen phế quản dài hạn cho trẻ. (Xem Vitamin D và “Quản lý hen phế quản trong thời kỳ mang thai”, phần ‘Vitamin D liều cao’ ở dưới.)

Hút thuốc chủ động và tiếp xúc với khói thuốc lá trong môi trường (đặc biệt là từ người mẹ) dường như làm tăng nguy cơ phát triển hen phế quản. Tuy nhiên, điều này khó chứng minh thông qua các nghiên cứu cắt ngang vì những bệnh nhân đã xác định mắc hen thường ít có xu hướng bắt đầu hút thuốc hơn. Việc bổ sung vitamin C (500 mg/ngày) cho thai phụ hút thuốc có thể cải thiện tình trạng khò khè và chức năng phổi ở trẻ nhỏ. (Xem ‘Tiếp xúc với khói thuốc lá của mẹ trong thời kỳ tiền sản’ và ‘Các vitamin và khoáng chất khác’ ở dưới.)

Việc người mẹ và trẻ nhỏ sử dụng một số loại thuốc (ví dụ: acetaminophen, thuốc ức chế acid và kháng sinh) có liên quan đến hen phế quản ở trẻ em, nhưng kết quả giữa các nghiên cứu thường khác nhau và mối quan hệ nhân quả vẫn chưa được chứng minh. (Xem ‘Tiếp xúc với thuốc trong thời kỳ tiền sản’ và ‘Sử dụng thuốc ở trẻ nhũ nhi’ ở dưới.)

Các yếu tố nguy cơ ở trẻ em

Hen phế quản ở trẻ em gặp ở nam nhiều hơn nữ. Tỷ lệ mắc ở nữ bắt đầu tăng khi đến tuổi dậy thì, và đến giai đoạn đầu trưởng thành, tỷ lệ này gần như tương đương. Đến tuổi 40, tỷ lệ nữ giới mắc hen phế quản cao hơn nam giới. Nguyên nhân dẫn đến sự chiếm ưu thế ở nam giới trong giai đoạn sớm hiện vẫn chưa rõ. (Xem ‘Giới tính’ ở dưới.)

Chức năng phổi thấp đo được ngay sau sinh có liên quan đến sự phát triển hen phế quản sau này. Tăng đáp ứng đường thở (AHR) — tình trạng đáp ứng quá mức của đường dẫn khí ở bệnh nhân hen đối với các kích thích gây hại — thường có thể phát hiện được trước khi các triệu chứng hen xuất hiện, tuy nhiên không phải tất cả những người có AHR đều tiến triển thành hen phế quản. (Xem ‘Những bất thường sớm về chức năng phổi’ ở dưới.)

Hen phế quản thường xuất hiện phổ biến hơn ở những cá nhân mắc các bệnh dị ứng (atopy) khác, chẳng hạn như viêm da cơ địa và viêm mũi dị ứng; mặc dù chỉ khoảng một phần ba trẻ em mắc viêm da cơ địa sẽ tiến triển thành hen phế quản. Việc tăng nồng độ immunoglobulin E (IgE) toàn huyết có liên quan đến AHR. Sự mẫn cảm với các dị nguyên trong nhà có liên quan chặt chẽ với hen phế quản, mặc dù việc tiếp xúc với dị nguyên không nhất thiết làm tăng nguy cơ phát triển bệnh. (Xem ‘Atopy và dị nguyên’ ở dưới.)

Tiếp xúc với vi khuẩn và các sản phẩm của vi khuẩn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của tình trạng mẫn cảm dị nguyên và hen phế quản, mặc dù tác động chính xác dường như phụ thuộc vào thời điểm tiếp xúc (năm đầu đời so với giai đoạn muộn hơn). Cơ chế chính xác của những tác động này vẫn chưa rõ ràng. (Xem ‘Ảnh hưởng của hệ vi sinh vật’ ở dưới.)

Các yếu tố nguy cơ ở thanh thiếu niên và người trưởng thành

Tiếp xúc với khói thuốc lá, tiếp xúc nghề nghiệp với các sol khí gây hại và viêm mũi dị ứng có mối liên hệ chặt chẽ với sự phát triển hen phế quản ở thanh thiếu niên và người trưởng thành. Bệnh nhân có chỉ số khối cơ thể (BMI) tăng cao có nguy cơ phát triển hen phế quản lớn hơn so với những người có BMI bình thường, mặc dù mức độ ảnh hưởng vẫn chưa rõ ràng. (Xem ‘Khói thuốc lá’, ‘Tiếp xúc nghề nghiệp’, ‘Viêm mũi’ và ‘Béo phì’ ở dưới.)