Các nguyên nhân thường gặp gây khàn tiếng ở trẻ em

TÓM TẮT

• Các nguyên nhân thường gặp nhất

  Ở trẻ em, tình trạng khản tiếng thường do các nguyên nhân lành tính và tự giới hạn (ví dụ: nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus hoặc lạm dụng/sử dụng sai cách giọng nói), có thể quản lý thông qua giáo dục, theo dõi sát và trị liệu ngôn ngữ. (Xem thêm mục ‘Tổng quan’ ở dưới.)

• Các tổn thương dây thanh âm lành tính

  Các tổn thương lành tính của dây thanh âm (ví dụ: hạt xơ (hình 1), polyp (hình 3), xuất huyết, tụ máu) hình thành do chấn thương lặp đi lặp lại và lạm dụng dây thanh (ví dụ: hét hoặc la lớn). U hạt dây thanh âm có thể liên quan đến việc sử dụng giọng nói sai cách, thói quen hắng giọng, chấn thương thanh quản, tiền sử đặt nội khí quản hoặc trào ngược họng – thanh quản. (Xem thêm mục ‘Tổn thương niêm mạc’ và ‘U hạt dây thanh âm’ ở dưới.)

• Viêm thanh quản

  Nhiễm trùng đường hô hấp trên (URI) do virus thường gây viêm niêm mạc thanh quản (viêm thanh quản), biểu hiện bằng tình trạng khản tiếng kèm theo các triệu chứng hô hấp trên khác (ví dụ: chảy mũi, ho, đau họng). (Xem thêm mục ‘Viêm thanh quản cấp’ ở dưới.)

• Các nguyên nhân khác

  Mặc dù viêm thanh quản cấp và căng dây thanh là những nguyên nhân gây khản tiếng phổ biến nhất ở trẻ em, nhưng có rất nhiều bệnh lý khác ảnh hưởng đến cấu trúc hoặc chức năng của thanh quản dẫn đến khản tiếng (bảng 1):

  • Dị tật bẩm sinh: Các dị tật bẩm sinh của thanh quản gây khản tiếng bao gồm màng ngăn (hình 5), khe hở, nang (hình 6) và u máu (hình 7A-B). Những tổn thương này thường khởi phát ở thời kỳ nhũ nhi. (Xem thêm “Dị tật bẩm sinh của thanh quản”.)
  • Liệt dây thanh âm: Liệt dây thanh âm có thể xảy ra một bên hoặc cả hai bên (hình 4). Nguyên nhân do can thiệp y tế là phổ biến nhất (ví dụ: phẫu thuật gây tổn thương dây thần kinh thanh quản quặt ngược). Tỷ lệ tự hồi phục chức năng là khá cao, đặc biệt khi liệt một bên. (Xem thêm mục ‘Liệt dây thanh âm’ ở dưới.)
  • Trào ngược dạ dày thực quản và trào ngược họng – thanh quản: Trẻ khản tiếng do trào ngược có thể biểu hiện bằng tình trạng khản tiếng, nuốt khó, ho mạn tính, nôn trớ tái diễn, hắng giọng mạn tính, cảm giác vướng ở cổ họng (cảm giác khối cầu) hoặc thấy vị đắng trong miệng. (Xem thêm mục ‘Trào ngược dạ dày thực quản/trào ngược họng – thanh quản’ ở dưới và “Bệnh trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ em và thanh thiếu niên: Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán”, phần ‘Biểu hiện lâm sàng’.)
  • Nguyên nhân do tâm lý: Rối loạn phát âm do tâm lý bao gồm nhiều loại rối loạn giọng nói liên quan đến lo âu, trầm cảm, tiền sử sang chấn, rối loạn nhân cách và phản ứng chuyển di. Đây là một chẩn đoán loại trừ. (Xem thêm mục ‘Nguyên nhân do tâm lý’ ở dưới.)
  • Nguyên nhân nội tiết: Các nguyên nhân nội tiết gây khản tiếng bao gồm suy giáp và tăng androgen máu. (Xem thêm mục ‘Rối loạn nội tiết’ ở dưới.)
  • Chấn thương: Tổn thương niêm mạc (ví dụ: uống phải chất ăn mòn, tổn thương do hít phải chất độc), tổn thương do đặt nội khí quản, chấn thương cổ do vật tù hoặc vật nhọn có thể gây khản tiếng cấp tính hoặc mạn tính ở trẻ em. (Xem thêm mục ‘Chấn thương’ ở dưới.)
  • Các khối u:
    • U nhú đường hô hấp tái phát (RRP) là u thanh quản lành tính thường gặp nhất ở trẻ em. Bệnh được cho là do lây nhiễm virus HPV khi đi qua đường sinh dục của người mẹ bị nhiễm bệnh. (Xem thêm mục ‘U nhú đường hô hấp tái phát (RRP)’ ở dưới.)
    • Các u lành tính khác của thanh quản có thể gây khản tiếng bao gồm u máu (hình 7A), u bạch huyết dạng nang và u xơ thần kinh. (Xem thêm mục ‘Các u lành tính khác’ ở dưới.)
    • U ác tính thanh quản cực kỳ hiếm gặp ở trẻ em. Sarcoma cơ vân là loại u ác tính thường gặp nhất ảnh hưởng đến thanh quản ở trẻ em. (Xem thêm mục ‘Các khối u’ ở dưới.)